Özcülük

 

Gerçeğin yapısı nedir? Şeyleri neyseler o kılan öznitelikler nelerdir? Ya da tersten sorarsak şeylerin özüne ait olmayan nitelikler nelerdir?

Aristoteles, özsel ve ilineksel özellikler diye bir ayrım yapmıştı. Ona göre, özsel özellikler bir şeyin onlar olmadan olduğu şey olamayacağı özelliklerken, ilineksel özellikler bir şeyin neliğini değil nasıllığını belirleyen özelliklerdi. Aristoteles, örneğin akıllı olmanın bir insan için özsel bir özellik olduğunu ve Sokrates insan olduğundan, Sokrates'in akıllı olmasının onun Sokrates olmasının özüne ait olduğunu düşünüyordu. Akıllı olma özelliği olmasaydı Sokrates, Sokrates olamazdı. Bu durumda aslında insan bile olamayacağına göre, nasıl Sokrates olabilirdi ki? Diğer yandan Aristoteles, Sokrates'in basık burunlu oluşunun onun yalnızca ilineksel bir özelliği olduğunu; bu burun biçiminin Sokrates'in nasıl olduğunun bir parçası olsa da onun ne veya kim olduğunun özünü teşkil etmediğini söylüyordu. Başka bir deyişle, Sokrates'ten akıllı olma özelliğini alırsanız o artık Sokrates olmayacaktır, ama ona estetik ameliyatı yaptırsanız, o sadece güzel burunlu bir Sokrates olacaktır. Bu da insanın aklına şu fıkrayı getiriyor:

Yetmişine merdiven dayayan Thompson, daha uzun yaşayabilmek için yaşam tarzını tamamen değiştirmeye karar verir. Sıkı bir diyete başlar, koşar, yüzer ve güneşlenir. Üç ay içinde on kilo verir, göbeği on santim daralırken göğüs kafesi beş santim genişler. İyice dinçleşen ve bronzlaşan Thompson başarısını yepyeni bir saç modeliyle taçlandırmaya karar verir. Yeni saç modeliyle berberden çıkıp karşıdan karşıya geçerken bir otobüsün altında kalır.

Son nefesini verirken, "Tanrım," diye haykırır, "nasıl yapabildin bunu bana?"

Yukarından yanıt gelir: "Valla kusura bakma Thompson; tanıyamadım seni."