Parapraksis veya Parafraks Nedir?

 

Bilinen anlamıyla dil sürçmesi; söylenmek istenen sözcüğün doğru telaffuzunun bilinmesine rağmen istemsizce eksik ya da yanlış söylenmesidir. Konuşma dilini en etkili kullananlarımız da dâhil olmak üzere hepimizin başına zaman zaman gelir dil sürçmeleri. Üzerlerinde de çok durmayız. Komik bir kelime ortaya çıktıysa gülüp geçeriz. Hatta çoğunlukla fark etmeyiz bile.

 Psikanalizin kurucusu Sigmund Freud, dil sürçmelerini biraz farklı yorumluyor. Ona göre dil sürçmesi, davranışlarımızın tümünün gerçek kaynağı olan bilinçaltımızın konuşma dilimizde kendini göstermesi anlamına geliyor. Freud, bu zamansız tezahüre “Parafraks” ya da Latince “Lapsus” adını vermiş. Parafrakslar; bilinçaltında, buz dağının görünmeyen kısmında sakladığımız kelimelerin ağzımızdan fırlamasıdır. Aslında söylemek istediğimiz ama söyleyemediğimiz ya da “söylenmesi yasak kelimeler” kategorisine ekleyip bilincimizden uzaklaştırdığımız şeylerdir.

Freud, bilim dünyasında çok tartışılan ve diğer bilim insanları tarafından sıklıkla “delilik” ile yaftalanan bir bilim insanı olsa da ortaya attıkları arasında doğruluğu en çok kabul gören kavram, parafrakstır. Belki de biz de artık muhatabımızın dil sürçmesini gülünç bulmanın yanı sıra üzerinde daha fazla düşünmeliyiz. Böylece karşımızdakilerin söylemek istediği ama söyleyemediği gerçeği yakalayıp daha sağlıklı ilişkiler kurabilir ya da aslında devam etmesi son derece sağlıksız ilişkilerimizi gözden geçirme fırsatı yakalayabiliriz. Bence denemeye değer…