Savunma mekanizmaları: Yer değiştirme & Karşıt tepki oluşturma & Tersine çevirme

Yer değiştirme terimi, bir dürtü, duygu, düşünce veya davranışın, ilerlediği ilk yönün bazı nedenler sonucu kaygıya yol açıcı olmasından dolayı, ilk veya doğal nesnesinden başka bir nesneye tekrar yönlendirilmesine gönderme yapar. 

Günlük yaşamımızda da çok sık karşımıza çıkan bir savunma mekanizmasıdır. Trafikte giderken bir sürücüye kızıp eve gelince eşine sinirli davranma örneği yer değiştirmenin klasik örneklerindendir. Birçok kişide görülen bir mekanizma olduğu için normalleşmiştir.

 Klinik deneyimlerimiz ve psikanalitik teorilerin gösterdiği, fobilerin aslında yer değiştirme mekanizmasının kullanılmasıyla oluştuğudur. Çoğunlukla spesifik bir fobi ile başvurulan vakarda gördüğümüz geçmiş yaşantıdaki bir başka travma ile ilişkili olduğudur.

 

Karşıt tepki oluşturma mekanizması, bir duygunun tersine çevrilmesini içerir; bu duygu olumlu ise olumsuz, olumsuz ise olumluya dönebilir.

Çocuklarda bu mekanizmanın en masum şeklini görebildiğimiz gibi günlük yaşamımızda yetişkinler arasında da sıklıkla görebiliyoruz. 

Bireyin aslında kıskandığı veya hoşlanmadığı birine çok sevgi dolu yaklaşması bu mekanizmaya bir örnektir.

 

 Kişi benliğine tehlikeli gelen bir dürtü veya duygusu ile baş edebilmesi için tersine çevirme savunmasını kullanabilir.  Bu mekanizma, kişiyi özne konumundan nesne konumuna veya nesne konumundan özne konumuna getiren bir senaryoyu eylemle canlandırmaktır.

Örneğin, kişinin içinde var olan ancak onu rahatsız eden bir özelliğini, kıskanç olması gibi, bir başkasında varmış ve kendisi kıskanılıyormuş gibi yaşaması.